AKÇANSA
Çimento
Çimento ve Standartlar
Agrega
Agrega
 
AKÇANSA  
Agrega

 

BETON AGERGALARI

Yapılarda kullanılan ve taneli malzeme olarak tanımlanan agrega; doğal, yapay veya geri kazanılmış tipte olabilmektedir. Bunlardan doğal agregalar, mekanik işlem dışında herhangi bir işleme tabi tutulmamış olan mineral kaynaklardan elde edilen agregaları, yapay agregalar, ısıl veya diğer uygulamaları içeren bir endüstriyel işlem sonucunda elde edilen mineral kökenli agregaları, geri kazanılmış agregalar ise önceden yapılarda kullanılmış olan inorganik malzemelerin işlemden geçirilmesi sonucunda elde edilen agregaları ifade etmektedir. Ayrıca standartta, iri ve ince agregaların karışımından oluşan agrega, karışık agrega olarak, çoğunluğu 0,063 mm. göz açıklıklı elekten geçen ve yapı malzemelerine belirli özellikler kazandırmak amacıyla ilave edilen malzemeler ise dolgu agregası olarak tanımlanmaktadır.

AGREGALARIN SINIFLANDIRILMASI VE ÖZELLİKLERİ

Agregaların 4 mm.'den büyük boyutlu olanlari iri agrega, 4 mm.'den küçük boyutlu olanları ise ince agrega olarak sınıflandırılmıştır. Ayrıca 0.063 mm. göz açıklıklıi elekten geçen agrega tane sınıfı ise çok ince agrega olarak tanımlanmaktadır. Aşağıda Tablo 1.'de, agregaların tane sınıflarının belirlenmesinde kullanılan elek göz açıklıkları verilmiştir. Agrega tane sınıflaı, bu çizelgede belirtilen temel elek serisi, temel elek serisi + seri 1 veya temel elek serisi + seri 2 sütunlarından seçilen bir elek göz açıklığı çifti kullanılarak belirtilmelidir.

Temel Elek Serisi
0
1
2
4
-
-
8
-
-
-
-
16
-
-
31,5
-
-
63
Temel Elek Serisi + 1
0
1
2
4
5,6
-
8
-
11,2
-
-
16
-
22,4
31,5
-
45
63
Temel Elek Serisi + 2
0
1
2
4
-
6,3
8
10
-
12,5
14
16
20
-
31,5
40
-
63
Tablo 1. Agrega Tane Sınıflarının Belirtilmesinde Kullanılan Elek Göz Açıklıkları (mm)

Agrega Tane Sınıfı

Agrega tane sınıfı (büyüklüğü); alt (d) ve üst (D) elek göz açıklıkları cinsinden ifade edilen d/D gösterilişi olarak tanımlanmıştır. Bütün agregalar d/D tane sınıfı gösterilişine göre, Tablo 2.'de belirtilen genel tane büyüklüğü dağılımı özelliklerine uygun olmalıdır.

Agrega
Tane Büyüklüğü
Elekten Geçen Kütlece Yüzde (%)
Kategori G

2D

1,4D

D

d

d/2

İri Agrega
D/d≤2 veya D≤11.2 mm.
100
98-100
85-99
0-20
0-5
Gc85/20
D/d> 2 ve D> 11.2 mm.
100
98-100
85-99
0-20
0-5
Gc85/20
İnce Agrega
D≤4 mm. ve d=0
100
95-100
85-99
-
-
Gf85
Doğal Olarak Sınıflandırılmış
D=8 mm. ve d=0
100
98-100
90-99
-
-
Gng90
Karışık
D≤45 ve d=0
100
98-100
90-99
-
-
Ga90
100
98-100
85-99
-
-
Ga85
Tablo 2. Tane Büyüklüğü Dağılımı İçin Genel Şartlar

a) D ≤ 11.2 mm. ve D/d ≤ 2 veya D≤ 11.2 mm. ve D/d ≤ 4 olan tane büyüklük dağılımı yapılmış iri agregalarda, orta göz açıklıklı elekten geçen yüzde, aşağıda verilen ilave şartları (i ve ii) sağlamalıdır:

i) Bütün tane büyüklükleri, Tablo 3.'te verilen genel sınırlara uymalıdır.

ii) Üretici, orta göz açıklıklı elekten geçen kısmın tane büyüklüğü dağılımı ve Tablo 3.'teki kategorilerden seçilen toleransları belgelendirmeli ve istenmesi halinde beyan etmelidir.

D/d

Orta Göz
Açıklıklı Elek
mm.

Orta Göz Açıklıklı Eleklerdeki Genel Sinirlar ve Toleranslar (Elekten Geçen Kütlece Yüzde)

Kategori Gt

Genel Sınırlar

Üreticinin Beyan Ettigi Tipik Tane Büyüküğü Dağılımına Uygulanacak Toleranslar

<4 D/1.4 25-70 ±15 Gt15
≤4 D/2 25-70 ±17,5 Gt17,5

b) D ≤ 11.2 mm. ve D/d ≤ 2 veya D ≤11.2 mm. ve D/d ≤ 4 olan tek tane büyüklüğüne sahip iri agregalar için Tablo 2.'de belirtilenden başka ilave şart konulmayabilir.

İnce Agregalar

İnce agregalar, Tablo 2.'de belirtilen genel tane büyüklüğü dağılımı sartlarını sağlamalıdır. Tablo 4.'te belirtilen ilave özellikler, ince agregalarının değişkenliğinin kontrol edilmesi amacıyla uygulanmalıdır. Çoğu uygulamalarda normal yeterlilikte kullanılan ince agregalar, bu çizelgede belirtilen özelliklere uygun olmalıdır.

Elek Göz Açıklığı mm. Elekten Geçen Kütlece Yüzde, %
0/4 0/2 0/1
4 ±5 - -
2 - ±5 -
1 ±20 ±20 ±5
0,250 ±20 ±25 ±25
0,063 ±3 ±5 ±5
Belirtilen toleranslara ilave olarak, Çizelge 11'den seçilen kategori için çok ince malzeme miktarının en büyük değeri, 0,063 mm. göz açıklıklı elekten geçen yüzde değerlerine uygulanır.
Tablo 4. Genel Kullanım Amaçlı İnce Agregalar İçin Üreticinin Beyan Ettiği Tipik Tane Büyüklüğü Dağılımı İle İlgili Toleranslar

Doğal Olarak Sınıflandırılmış 0/8 mm.'lik Agregalar

Doğal olarak sınıflandırılmış 0/8 mm.'lik agregalar, Tablo 2.'de belirtilen genel tane büyüklüğü dağılımı şartlarını sağlamalıdır. Tablo 5.'te belirtilen tölerans değerleri ise, doğal olarak sınıflandırılmış 0/8 mm.'lik agregaların değişkenliğinin kontrol edilmesi amacıyla uygulanmalıdır.

Elek Göz Açıklığı
mm

Toleranslar
(Elekten Geçen Kütlece Yüzde)

8 ±5
2 ±10
1 ±10
0,250 ±10
0,125 ±3
0.063 ±2
Tablo 5. Doğal Olarak Sınıflandırılmış 0/8 mm.'lik Agregalar İçin Üreticinin Beyan Ettiği Tipik Tane Büyüklüğü Dağılımı İle İlgili Toleranslar

Karışık Agregalar

Karışık agregalar, D = 45 mm. ve d=0 olan iri ve ince agregaların bir karışımından oluşmalı ve Tablo 2.'den seçilen kategori için genel tane büyüklüğü dağılımı özelliklerine ve buna ek olarak ta Tablo 6'da belirtilen iki ara elekten geçen yüzde kısmı için öngörülen özelliklere uygun olmalıdır.

Agrega Tane Büyüklüğü
mm
Aşağıda Gösterilen Eleklerin Genel Sınırları
(Elekten Geçen Kütlece Yüzde)
Temel Elek Serisi + Seri 1 Temel Elek Serisi + Seri 1 40±20 70±20
Elek İçin mm
- 0/6,3 1 4
0/8 0/8 1 4
- 0/10 1 4
0/11,2(11) - 2 5,6(5)
- 0/12,5(12) 2 6,3(6)
- 0/14 2 8
0/16 0/16 2 8
- 0/20 2 10
0/22,4(22) - 2 11,2(11)
0/31,5(32) 0/31,5(32) 4 16
- 0/40 4 20
0/45 - 4 22,4 (22)
Parantez içinde verilen rakamlar, agrega tane büyüklüklerinin basitleştirilmiş gösterilişi olarak kullanılabilir.
Tablo 6. Karışık Agregaların Tane Büyüklüğü, Dağılımı, Özellikleri

 

Dolgu Agregaları

EN-933-10'a uygun olarak tayin edilen dolgu agregası tane büyüklüğü dağılımı, Tablo 7.'de belirtilen sınırlara uygun olmalıdır.

Elek Göz Açıklığı Elekten Geçen Kütlece Yüzde
Münferit Sonuçlar İçin Genel Aralık Üretici Tarafından Beyan Edilen
En Büyük Aralık
2 100 -
0,125 85-100 10
0,063 70-100 10
Tablo 7. Dolgu Agregalari Tane Büyüklügü Dagilim Özellikleri

Agrega Karışım Granülometrisi

Karışık agrega dışındaki tane sınıflarının granülometrik bileşimi ile karışık agrega da dahil olmak üzere bütün tane sınıflarının üst ve alt tane miktarları hacim yüzdesi olarak Şekil 1, Şekil 2 ve Şekil 3.'te verilmiştir.


Şekil 1. Maksimum Tane Boyutu 8 mm. Olan Agrega Karışım Eğrisi

 

''
Şekil 2. Maksimum Tane Boyutu 16 mm. Olan Agrega Karışım Eğrisi

 

''
Şekil 3. Maksimum Tane Boyutu 32 mm. Olan Agrega Karışımı Gradasyon Eğrisi

k-Değeri ve D-Toplamı

k değeri kullanılarak, üretilecek betonun içereceği su miktarı belirlenebilmektedir. 0,25 mm.'den 63 mm.'ye kadar olan 9 adet serisi ile yapılan eleme sonucu, elek üstünde kalan malzeme miktarı ile k değeri hesaplanabilmektedir. Elekten geçen malzeme miktarı ise D sayısının bulunmasında kullanılmaktadır. Tablo 8.'de herbir agrega karışım gradasyonuna karşılık gelen k ve D değerleri verilmektedir.

k = ∑ Elekte Kalan Malzeme Miktarı/100
D = ∑ Elekten Geçen Malzeme Miktarı

Karışım Granülometresi K Değeri D Toplamı
A32 5,48 352
B32 4,20 480
C32 3,30 570
U32 5,65 375
A16 4,61 439
B16 3,66 534
C16 2,75 625
U16 4,88 412
A 8 3,64 536
B 8 2,89 611
C 8 2,27 673
U 8 3,87 513
Tablo 8. k Değeri ve D Toplamı

 

k-Değeri veya D-Toplamı Beton Su İçeriği İlişkisi

Agrega karışım gradasyonuna göre belirlenen k-değeri yada D-toplamları için, üretilen betonda istenilen kıvama ulaşabilmek amacıyla gerekli su miktarını gösteren grafik Şekil 4.'te verilmiştir.

''
Sekil 4. k-Değeri yada D-Toplamı Beton Su İçeriği İlişkisi

 

Copyright © 2006 - 2008 Yildizlar Insaat   çetin bilisim